پژوهشکده مهدویت
كوتاه و خواندني

بقية الله

واژه‏ى «بقيه‏» به معناى بازمانده و پاينده و آن‏چه كه از چيزى باقى گذاشته شود، است. تركيب «بقية‏الله‏» در قرآن مجيد و روايات خاندان عصمت و طهارت ( عليهم السلام) آمده است. از آن‏جايى كه مهدى موعود (عليه السلام) آخرين پيشوا و بزرگ‏ترين رهبر انقلاب پس از قيام پيامبر اسلام ( صلى الله عليه و آله و سلم) است، يكى از روشن‏ترين مصاديق «بقية‏الله‏» مى‏باشد و از همه به اين لقب شايسته‏تر است. به خصوص كه تنها باقيمانده بعد از پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) وامامان ( عليهم السلام) است. بنابراين يكى از القاب حضرت مهدى (عليه السلام) بقية‏الله است كه خود آن حضرت هنگام آغاز ظهور، خود را با اين لقب معرفى خواهد كرد. وتوصيه شده در عصر غيبت و ظهور، هنگام سلام به آن حضرت چنين گفته شود: «السلام عليك يا بقية‏الله فى ارضه

جستجو در سايت
آنلاین
مهمان: 1
کاربر: 0
در این صفحه: 1
   صفحه اصلی > مطالب جدید

فرق بین زیارت و روایت

ارسال به یک دوست  نسخه مناسب برای چاپ home





"بسم الله الرحمن الرحیم"

یکی از اموری که در فرهنگ شیعه وجود دارد و از تعالیم و هدایت های معصومین علیهم السلام سرچشمه می گیرد ، توجه به زیارت آستان معصومین سلام الله علیهم اجمعین است .

فرق بین زیارت و روایت

از ویژگی های زیارت این است که این مقوله نورانی ، حامل معارف اهل بیت علیهم السلام است . گرچه معارف اهل بیت علیهم السلام را در روایات هم می توان جستجو نمود ولی بخش عمده ای از معارف اهل بیت نسبت به معرفی ائمه بلکه ناب ترین آن ها در زیارت ها ست .

شاید علت مطلب هم این نکته باشد که معمولا در روایات ، ائمه علیهم السلام مستقیما مطالب را به افراد می آموختند لذا به میزان وسعت و ظرفیت وجودی هر فردی مطالب و اسرار و معارف را تبیین می کردند ، لذا در روایات دستور داده شده که به مقدار عقل انسان بایستی کلام را منتقل نمود.

(قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَا كَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ ص الْعِبَادَ بِكُنْهِ عَقْلِهِ قَطُّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ النَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ .)1

حدیث دوست نگویم مگر به حضرت دوست                              که آشنا سخن آشنا نگه دارد

مخاطبین اهل بیت چون در درجات مختلف معرفتی بودند ائمه علیهم السلام هم  به مقتضای ظرفیت فهم آنان سخن می گفتند . بلکه برخی از معارف مخصوصا مقامات امام را با کسی در میان نگذاشتند.

در کتب روایی بابی از روایات با عنوان «احادیثنا صعب مستصعب» وارد گردیده بدین مضمون: روایات ما اهل بیت بسیار سنگین است و فهم آن در خور عده ای مانند انبیاء مرسل و ملائکه مقرب و مؤمنی که مورد امتحان قرار گرفته ، می باشد .2

تعریف زیارت

زیارت از ماده " ز- و – ر " مشتق گردیده و به معنای میل و توجه به چیزی و عدول کردن از غیر آن چیز است3 ، «الزور» به معنای استخوان بالای سینه است و «زرت فلانا» یعنی او را سینه به سینه ملاقات کردم .4 برخی دیگر از لغویون قید دیگری نیز اضافه نموده و گفته اند زیارت در عرف یعنی قصد نمودن شخص مزور مشروط بر این که به عنوان اکرام و احترام او باشد به گونه ای که موجب انس گرفتن با او باشد .5

بنابراین حقیقت زیارت اهل بیت علیهم السلام ، عبارتست از حرکت به سمت ولیّ خدا و وتوجه و قصد نمودن او به گونه ای که از غیر او جدا گردد و به سمت معصوم کوچ کند که خود از بالاترین مصادیق هجرت الی الله است و همه ماسوی الله را پشت سر بگذارد .6

البته زیارت مفهومی است که مصادیق مختلفی دارد : زیارت برادران دینی ، زیارت قبور ، زیارت والدین ، زیارت زائرین ائمه علیهم السلام و... . ما در این نوشتار تنها به زیارت سیدالشهداعلیه السلام می پردازیم  .

زیارت بهترین نماد توسل

اهل بیت علیهم السلام وسیله ای هستند که بزرگترین حق را به گردن ما دارند و احترام آنان از همه چیز واجب تر و ارزش و جایگاه آن ها از همه بیشتر است . لَمْ يَتَوَسَّلِ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللَّهِ بِوَسِيلَةٍ هِيَ أَعْظَمُ حَقّاً وَ لَا أَوْجَبُ حُرْمَةً وَ لَا أَجَلُّ قَدْراً عِنْدَهُ مِنْكُمْ أَهْلَ الْبَيْت .7‏

اول قدم در زیارت ، آن است که انسان قصد ولیّ و سرپرست و همه وجودش را می کند و با این قصد و توجه در حقیقت مراحل تقرب به خداوند را می پیماید و در مسلک شیعه اگر سیر و سلوکی هم داشته باشیم ، معنایش همین است که انسان ، تنها در سایه ولایت معصومین و اتصال به آنان می تواند به مقام بندگی و معرفت خداوند متعال نائل آید .

پس از این حرکت ، اول چیزی که اتفاق می افتد حضور در محضر ولی خدا ست؛ نوعی دیدار صمیمی و نوعی خلوت بین انسان و ولی خودش.

متناسب با حالات و درجات انسان ، بین وی و ولی خدا حالت انس و صمیمیت ایجاد می شود لذا این حالت برای برخی آن قدر تشدید می شود که هنگام وداع ، جدایی بسیار سخت است همانند اینکه زائر بخواهد از پدر ومادر خویش جدا گردد .

ائمه علیهم السلام برای شیعیانشان ، به فرمایش حضرت رسول صلی الله علیه و آله والدینی هستند که افضل از والدین نسبی بوده و سزاورتر از آنان به اداء حقوق والدینی می باشند .8

در زیارت روز ولادت امیرالمؤمنین علیه السلام خطاب به آن حضرت عرض می کنیم : «كنْتَ لِلْمُؤْمِنِينَ أَباً رَحِيماً» تو برای شیعیان ، پدری مهربان هستی زیرا آن ها عیال تو هستند و تو بار سنگینی آنان را به دوش می کشی .9 وجود نازنین امام رضا علیه السلام در خطابه ای امام را مانند پدری مهربان و بسان مادری دلسوز در حق طفل می دانند .10

با این اعتقاد بایستی به آستان ائمه روی آوریم که گویا به خانه پدری خود رفته ایم . باید بر این اعتقاد باشیم که پدر هیچ امر بدی را برای فرزندش نمی خواهد و او را از چشم نمی اندازد و همیشه خیر او را می خواهد . دقت و تفکر در این امور موجب صمیمیت و مهربانی و انس والفت بیشتری بین زائر و مزور خواهد بود .

از این رو در این فضای صمیمی می توان به راحتی بیان کرد که «یا ابانا استغفر لنا انا کنا خاطئین .»11

پس از درک نمودن ارتباط صمیمانه بین زائر و امام آن گاه می توان عرض حاجت نمود . برای همه چیز اعم از امور دنیوی و اخروی چه کوچک و چه بزرگ باید به ائمه علیهم السلام توسل جست . ما فقیر محض هستیم و چیزی از خود نداریم .«یا ایها الناس انتم الفقرا الی الله»

ازاین رو بایستی به اهل بیت علیهم السلام که معدن تمام صفات الهی و ریشه همه خیرهای عالم هستند رو آورد . انسان در زیارت ائمه علیهم السلام بایستی مانند فقیر و انسان بی بضاعتی که هیچ چیزی ندارد ، بوده و با امام تکلم نماید ( باید که خاک درگه اهل نظر شوی)

حقیقتا در مشاهد مشرفه باید گدایی نماید .

طبیب عشق مسیحادم است و مشفق لیک                                       چو درد در تو نبیند که را دوا بکند



پی نوشت ها:

1 . الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏8، ص: 268 .

2 . ِّ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ حَدِيثَنَا صَعْبٌ مُسْتَصْعَبٌ لَا يَحْتَمِلُهُ إِلَّا نَبِيٌّ مُرْسَلٌ أَوْ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ غَيْرُ مُقَرَّبٍ .  بصائر الدرجات في فضائل آل محمد صلى الله عليهم، ج‏1، ص: 21 .

3 . التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج‏4، ص: 364 .

4 . راغب اصفهانی ،  مفردات الفاظ القرآن، ص: 386 .

5 . فیومی ، المصباح المنير، ج‏2، ص: 260 .

6 . َ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ أَتَى مَكَّةَ حَاجّاً وَ لَمْ يَزُرْنِي بِالْمَدِينَةِ جَفَوْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ زَارَنِي زَائِراً وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِي وَ مَنْ وَجَبَتْ لَهُ شَفَاعَتِي وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَ مَنْ مَاتَ فِي أَحَدِ الْحَرَمَيْنِ مَكَّةَ أَوِ الْمَدِينَةِ لَمْ يُعْرَضْ إِلَى الْحِسَابِ وَ مَاتَ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ حُشِرَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ أَصْحَابِ بَدْرٍ .كامل الزيارات، ص: 13 .

7 . زیارت مطلقه امام حسین علیه السلام ، بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج‏98، ص: 226 .

8 . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله : أَفْضَلُ وَالِدَيْكُمْ وَ أَحَقُّهُمَا لِشُكْرِكُمْ مُحَمَّدٌ وَ عَلِي‏ علیهماالسلام . التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري عليه السلام، ص: 330 .

9 . كُنْتَ لِلْمُؤْمِنِينَ أَباً رَحِيماً إِذْ صَارُوا عَلَيْكَ عِيَالًا فَحَمَلْتَ أَثْقَالَ مَا عَنْهُ ضَعُفُوا وَ حَفِظْتَ مَا أَضَاعُوا وَ رَعَيْتَ مَا أَهْمَلُوا... . کلینی ، الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 455 .

10 . همان ، ج1 ، ص200 .

11 . یوسف / 97 .